Akomodacja czym jest jakie są jej zaburzenia i jak możemy ją ćwiczyć

Akomodacja –dostosowanie mocy układu optycznego oka do odległości obserwacji, jest  procesem, w którym układ optyczny oka zmienia swoją moc, przez zmianę promienia krzywizny soczewki ocznej, w odpowiedzi na bodziec do akomodacji. Wewnątrz oka mamy soczewkę, która poprze zmianę mocy umożliwia nam widzenie na różne odległości. Gdy obserwujemy dalekie przedmioty przyjmuje bardziej płaski kształt a tym samym ma mniejszą moc, gdy obserwujemy coś z bliskich odległości soczewka uwypukla się zwiększając swą moc dzięki czemu widzimy wyraźnie z bliska. Tą zmianę mocy nazywamy akomodacją. Zdolność do zmiany mocy określamy różnicą mocy pomiędzy maksymalną a minimalną mocą układu wzrokowego i określamy ją amplitudą akomodacji. Czyli jest to największa zmiana mocy optycznej soczewki.

W dużym uproszczeniu zaburzenia akomodacji możemy podzielić na niedostateczną (zbyt słabą),nadmierną (zbyt mocną) lub niesprawną (ociągającą się, leniwą) akomodację.

Klasyfikacja zaburzeń akomodacji wg Duke–Elder(1949r):

1.Niedostateczna akomodacja – amplituda akomodacji  jest mniejsza niż spodziewana dla osób w danej grupie wiekowej, nie wynika z stwardnienienia soczewki.

2. Nietrwała akomodacja – amplituda akomodacji jest prawidłowa, ale układ wzrokowy męczy się podczas powtarzającej się stymulacji akomodacji

Zgłaszane dolegliwości przy niedostatecznej i nietrwałej akomodacji: zamazywanie widzenia -zwłaszcza po dłuższym czytaniu i/ lub pod koniec dnia, dyskomfort i uczucie napięcia, zmęczenie, trudności w skupieniu i utrzymaniu uwagi

3. Niesprawna akomodacja – zmiany akomodacji powolne, istotne opóźnienie odpowiedzi akomodacji na działający bodziec, często zamazywanie widzenia po podjęciu obserwacji dali po długotrwałej pracy z bliska

Zgłaszane dolegliwości przy niesprawnej akomodacji: trudności w uzyskiwaniu ostrości widzenia przy zmianie odległości obserwacji dal –bliż oraz bliż–dal, zmęczenie podczas pracy wzrokowej z bliska, trudności w skupieniu i utrzymaniu uwagi podczas czytania, okresowe zamazywanie widzenia podczas pracy wzrokowej z bliska

4. Porażenie akomodacji

•Porażenie akomodacji – akomodacja wykazuje brak odpowiedzi na jakiekolwiek bodźce do akomodacji co powoduje zamazane widzenie z bliskich odległości, osoba w wieku niepresbyopijnym traci możliwość akomodacji. Może to być połączone z rozszerzeniem źrenic. Przyczyny: urazy, zatrucia, czynniki toksyczne, neurologiczne, środki farmakologiczne, patologie oka lub ogólnoustrojowe- konieczna konsultacja lekarska

Zgłaszane dolegliwości w przypadku porażenia akomodacji – zamazywanie widzenia z różnych odległości ze względu na brak możliwości akomodacji, nadwrażliwość na światło przy rozszerzonych źrenicach

5. Spazm (skurcz) akomodacji – układ wzrokowy akomoduje zbyt mocno w stosunku do działającego bodźca

Zgłaszane dolegliwości w skurczu akomodacji – podczas pracy wzrokowej z bliska, zmęczenie, bóle głowy, przejściowe zamazywanie widzenia z daleka -może być mylone z krótkowzrocznością.

Im wcześniej wykryte zaburzenia akomodacji, szczególnie u dzieci, tym większe szanse na powodzenie terapii. Ważne aby badać akomodację u dzieci w wieku szkolnym ponieważ zaburzenia mogą wpływać na efektywność nauki. Ważne aby przed rozpoczęciem ćwiczeń skonsultować się z specjalistom, celem doboru odpowiednich ćwiczeń do zaburzenia. Ćwiczenia akomodacji mogą dotyczyć zdolność napinania i rozluźniania jak i sprawności zmian pomiędzy napięciem a rozluźnieniem. Ćwiczenia powinny być dobrane zgodnie z zaburzeniem w nadmiernej akomodacji uczymy się rozluźniać akomodację a w niedostatecznej napinać/ stymulować akomodację.

Najpierw  ćwicz amplitudę, potem sprawność

Najpierw  ćwicz jakość, dokładność potem „ilość”

Wyrównuj amplitudę i sprawność na prawym i lewym oku

ĆWICZENIA AKOMODACJI (ZDOLNOŚĆ)

Potrzebny będzie tekst z drobnym drukiem i zasłonka. Ćwiczenie wykonujemy w jasnym pomieszczeniu, siedząc plecy oparte stopy stabilnie na podłodze, nogi ugięte pod kątem prostym. Można również  ćwiczyć w pozycji stojącej gdy plecy są oparte o ścianę.

• Zasłaniamy jedno oko, przed otwartym okiem ustawiamy książkę z drobnym drukiem w odległości ok 50cm. Powoli płynnie przybliżamy tekst do oka aż do momentu gdy literki zaczną być delikatnie niewyraźne, nieostre. Zatrzymujemy zbliżanie tekstu staramy się wytężyć, skupić by uzyskać z powrotem ostry obraz czytanego tekstu. Jeżeli uda się uzyskać wyostrzenie znowu zbliżamy tekst, aż do momentu gdy wyostrzenie stanie się niemożliwe mimo wysiłków. Ćwiczenie powtarzamy dla drugiego oka.
•  Przesłaniamy jedno z oczu przybliżamy tekst do otwartego oka bardzo blisko, początkowo czytany tekst może być niewyraźny. Bardzo powoli jednostajnym ruchem oddalamy tekst od oka starając się jednocześnie uzyskać ostry obraz oddalanego tekstu. Gdy litery będą już wyraźne kontynuujemy oddalanie tekstu do momentu, aż staną się ponownie nieostre i mimo wysiłku nie uzyskamy ostrego obrazu liter. Ćwiczenie powtarzamy dla każdego oka.

ĆWICZENIE SPRAWNOŚCI AKOMODACJI

Potrzebne będą 2 tablice liter lub znaków większych i mniejszych oraz zasłonka. Tablice z większymi znakami zawieszamy w odległości 3-4m na wysokości oczu, tablice mniejszych znaków trzymamy w ręku. Jedno z oczu przesłaniamy zasłonką, kolejno odczytujemy znaki z pierwszego rzędu dużej tablicy, następnie skupiamy się na tablicy trzymanej w ręku i  odczytujemy pierwszy rząd znaków z tablicy w ręku. Przerzucamy wzrok na daleko i odczytujemy drugi rząd  liter, następnie drugi rząd z karty trzymanej w ręku. Kontynuujemy odczytywanie na zmianę rzędów z bliska i daleka. Można urozmaicać ćwiczenie czytając kolumnami lub na zmianę pojedyncze znaki. Ćwiczenie wykonujemy dla jednego i drugiego oka, odczytując każdym okiem całą tablice z bliska i z daleka. Ćwiczenie wykonujemy w pozycji stojącej lub siedzącej.

RYSUNEK TABLIC HARTA

ĆWICZENIA AKOMODACJI W FORMIE ZABAWY:

• Zawieszamy w większej odległości planszę z rysunkiem, który ma zostać przerysowany z bliska.
• W dalszej odległości stawiamy wieże z klocków duplo (większych), dziecko z bliska ma odtworzyć wg wzoru z mniejszych klocków lego.
• Można wykorzystać różnego rodzaju wzory, mozaiki zawieszone w odległości 3-5metrów, na wysokości oczu dziecka, które odtwarza z bliska.
• Tworzenie biżuterii zawlekanie koralików ważne aby odbywało się pod kontrolą wzroku a nie na ślepo (celujemy obserwując sznurek). Możemy stopniować trudność używając różnych żyłek od kontrastowych po przezroczyste
• Zabawy tego typu usprawniają przepisywanie z tablic w szkole. Odległości możemy dowolnie modyfikować, ustawiając w dali w odległościach pośrednich.
• Rzucanie obręczami, woreczkami do celu umieszczonego w różnych odległościach.
• Obserwowanie obiektów poruszających się w przestrzeni na rożnych odległościach. Z  zmianą odległości wiąże się zmiana napięcia akomodacji więc wszystkie czynności wymagające obserwacji przedmiotów na różnych odległościach ćwiczą akomodację.
• Jazda na rowerze, hulajnodze, wrotkach, która również wymaga fiksacji na różne odległości
• Podczas wycieczki do lasu zabieramy notes wypatrujemy zwierzęta rośliny, które później możemy narysować czy zapisać ich liczbę w notatniku.
• Podrzucanie i odbijanie balonu, gra w piłkę nożną, siatkówkę, gdzie śledzimy w którym miejscu boiska znajduje się piłka.