Ruchy oczu czym są i jak je wzmocnić

Ruchy oczu odgrywają istotną rolę w naszym codziennym funkcjonowaniu, pozwalając na odbieranie i interpretowanie otaczającej rzeczywistości. Dzięki nim gromadzimy ważne szczegóły, co ma kluczowe znaczenie podczas czytania, rozpoznawania twarzy czy ocenie odległości.

Zasadniczym celem ruchu gałek jest uzyskanie ostrego, stabilnego i pojedynczego widzenia. Bez nich nie moglibyśmy się poruszać, skupiać uwagi na określonych przedmiotach, obserwować przemieszczających się przedmiotów czy czytać.

Ruchy oczu możemy podzielić na dwa rodzaje:

– ruchu przemieszczające spojrzenie (tu wyróżniamy sakady, ruchy śledzące oraz ruchy wergencyjne )

–ruchy utrzymujące spojrzenie (tu zaliczamy fiksację, odruch przedsionkowo-oczny oraz odruch optokinetyczny)

Sakkady to szybkie, krótkie, skojarzone ruchy gałek odpowiedzialne za zmianę kierunku widzenia. Są niezbędne do skanowania otoczenia, umożliwiając nam skupienie się na różnych obiektach, są bardzo szybkie. Odgrywają kluczową rolę w czytaniu, rozpoznawaniu twarzy oraz innych czynnościach wymagających analizy wzrokowej.

Ruchy śledzące to płynne, skojarzone ruchy gałek ocznych utrzymujące ostry obraz poruszającego się obiektu. Pozwalają śledzić poruszające się obiekty, takie jak samochody, piłki czy inne osoby. Są ważne dla koordynacji i reakcji na zmieniające się otoczenie.

Ruchy wergencyjne to ruchy oczu odbywające się w przeciwnych kierunkach w tym samym czasie. Mają za zadanie utrzymać pojedyncze widzenie zbliżających lub oddalających się przedmiotów od obserwatora. Wyróżniamy konwergencję ruch zbieżny oraz dywergencję ruch rozbieżny.

Fiksacja to stabilizacja i utrzymanie wybranego obrazu w dołku środkowym siatkówki, trwający ok 200 do 800ms.

Odruch przedsionkowo-oczny to skojarzone ruchy gałek ocznych w przeciwnym kierunku do ruchu głowy, mające na celu utrzymanie stabilnego obrazu na siatkówce podczas ruchów głowy, co wspiera orientację i równowagę

Odruch optokinetyczny polega na rytmicznych ruchach oczu, które również stabilizują obraz na siatkówce, szczególnie podczas obserwacji szybko poruszających się obiektów.

Nieprawidłowości w ruchach oczu zwykle są pierwszym objawem zaburzeń w rozwoju widzenia, mogą być również objawem chorób neurologicznych. Rozwój ruchomości gałek ocznych jest bezpośrednio związany z rozwojem poznawczym i uwagowym dziecka.

Ich działanie dostarcza informacji o funkcjonowaniu układu nerwowego oraz o zaburzeniach widzenia.

OBJAWY DYSFUNKCJI RUCHÓW OCZU, KTÓRE MOŻEMY ZAUWAŻYĆ U DZIECI

• nadmierne ruchy głowy
• słabe wyniki w sporcie, potykanie się
• kłopot z pisaniem równo w zeszycie w liniaturze
• trudności w przepisywaniu z tablicy
• częste gubienie się w przestrzeni
• niezdarność,
• słaby ogólny rozwój ruchowy dziecka, niechęć do aktywności sportowych

Poniżej chciałabym przedstawić kilka propozycji ćwiczeń ruchów oczu, które możemy wykonywać z dziećmi w domu. Ćwiczenia ruchów oczu są wskazane dla wszystkich dzieci, pozytywnie wpływają na rozwój naszych pociech. Wyjątek mogą stanowić dzieci po zabiegach operacyjnych czy z stwierdzonymi zaburzeniami wzroku w tej sytuacji zawsze należy zasięgnąć porady okulisty, optometrysty lub ortoptysty co do zasadności wykonywania tego rodzaju ćwiczeń.

Ogólne wskazówki dotyczące ćwiczeń ruchów oczu:

• Pilnuj pozycji ciała i głowy, by  ustawienie ciała nie kompensowało niedostatków w ruchach oczu
• Ćwiczymy jednoocznie (jedno oko zasłonięte drugie ćwiczy) Pamiętajmy aby ćwiczyć tyle samo czasu jednym i drugim okiem chyba że specjalista zalecił inaczej np. w przypadku stwierdzonego niedowidzenia.
• Najpierw używamy dużych obiektów typu, stopniowo zmniejszamy cele
• W ćwiczeniach ruchów śledzących (tam gdzie przemieszczamy obserwowany przedmiot) zawsze zaczynaj od małych zakresów ruchu, stopniowo zwiększając zakres ruchów. Ponieważ początkowo łatwiej śledzić na mniejszym obszarze pola widzenia,
• W sakkadach (przerzucanie wzroku) odwrotnie łatwiej wykonać duże, wymagające mniejszej precyzji skokowe ruchy na większych odległościach niż małe, dlatego rozpoczynamy od przedmiotów bardziej oddalonych stopniowo je przybliżając,
• Najpierw ćwicz możliwość ruchu i jego zakres, później dopiero dokładność i szybkość.

ĆWICZENIA RUCHÓW OCZU

Wodzenie za fiksatorem

Wodzenie za fiksatorem (ołówek z interesującą gumką, patyczek po lodach z naklejką, pacynka). Dziecko stoi przy ścianie, głowa nieruchoma (jeżeli problem z oddzieleniem ruchów głowy od ruchów oczu, można dodatkowo położyć woreczek lub książkę na głowę,  by to kontrolować). Pozycję można zmieniać: dziecko leży lub siedzi na krzesełku w stabilnej pozycji z nogami na podłodze pod kątem prostym. Osoba dorosła przesuwa fiksator  przed oczyma dziecka w 9 kierunkach (prawo, lewo, góra, dół, po skosie w prawo i górę, w lewo i w górę, w prawo i w dół, w lewo i w dół). Można poruszać fiksatorem po łuku po okręgu, kreślić literkę H. Aby zachęcić dziecko do obserwacji można opowiadać historyjkę dotyczącą śledzonego przedmiotu. Ruchy w 9 kierunkach nie powinny przekraczać pola widzenia dziecka (ruchy na szerokość ramion dziecka).