Wzrok jest jednym z najważniejszych zmysłów, który kształtuje poznawanie świata od pierwszych lat życia. To dzięki oczom dziecko uczy się czytać, pisać, rysować oraz rozwijać zdolności manualne i społeczne. Niestety, w ostatnich latach rośnie liczba problemów ze wzrokiem wśród najmłodszych – zwłaszcza krótkowzroczność, która często pojawia się już w wieku przedszkolnym. Dlatego higiena oczu powinna być nieodłącznym elementem codziennej troski o zdrowie dziecka.

Czas przed ekranem a zdrowie oczu

Smartfony, tablety i komputery to codzienny element część życia współczesnych dzieci. Nadmierne wpatrywanie się w ekran:

● zwiększa ryzyko rozwoju krótkowzroczności,

● powoduje tzw. cyfrowe zmęczenie oczu (pieczenie, suchość, łzawienie),

● może negatywnie wpływać na sen.

WHO (Światowa organizacja zdrowia) zaleca:

• Do 2 roku życia całkowite unikanie ekranów
• 2-5lat maksymalnie 1 godzinę dziennie przed ekranem
• DZIECI STARSZE ograniczenie czasu spędzanego przed ekranami oraz wprowadzenie przerw

Badania wykazują, że długotrwała praca z bliska jest jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju krótkowzroczności. Zaleca się stosowanie zasady 20-20-20.

Zasada 20–20–20: co 20 minut na 20 sekund odrywamy wzrok z bliskich odległości i patrzymy na przedmiot oddalony o 20 stóp (ok. 6 m).

Rola naturalnego światła i aktywność na świeżym powietrzu

Naturalne światło i patrzenie w dal mają korzystny wpływ na rozwój narządu wzroku. Według zaleceń światowej organizacji zdrowia dzieci powinny spędzać co najmniej 2 godziny dziennie na świeży powietrzu. Spędzanie większej ilości czasu na zewnątrz znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju krótkowzroczności. Dajmy dzieciom jak najwięcej możliwości podziwiania przyrody podczas spacerów czy wycieczek rowerowych. Podczas podróży środkami komunikacji zamiast telefonu zachęcajmy do obserwacji krajobrazu za oknem. Zabawy typu: „moje oko widzi …..” lub liczenie napotaknych po drodze zwierząt czy samochodów w określonym kolorze są świetnym sposobem na zadbanie o oczy w formie zabawy.

Ergonomia pracy z bliskich odległości

• Odległość trzymania czytanego tekstu powinna być ustalona na podstawie odległości Harmona, którą mierzymy od zgięcia w łokciu do pięści. Wszystkie czynności z bliska wykonuj w odległości Harmona lub dalszej. Praca w bliższych odległościach zwiększa zapotrzebowanie układu wzrokowego co może prowadzić do stresu i napięcia układu wzrokowego.
• Odległość oczu od ksiązki/zeszytu ok 40cm
• Monitor komputera powinien znajdować się na wysokości oczu lub nieco poniżej, w odległości ok. 50–70 cm.
• Krzesło i biurko należy dostosować do wzrostu dziecka, by uniknąć pochylania się i nadmiernego napinania mięśni.

Odpowiednie oświetlenie

Czytanie i nauka powinny odbywać się w dobrze oświetlonym pomieszczeniu.  Najlepsze jest światło naturalne. Wieczorami należy zadbać o lampkę biurkową ustawioną z boku dominującej ręki dziecka, aby nie tworzyć cieni. Nie tylko czytany tekst powinien być oświetlony, ale również ogólne oświetlenie pomieszczenia powinno być dobre.

Dieta bogata w składniki dla oczu

Odpowiednie żywienie wspiera zdrowie narządu wzroku. W diecie dziecka nie powinno zabraknąć:

• warzyw liściastych (szpinak, jarmuż, brokuły) źródło luteiny
•  owoców bogatych w witaminę A, C i luteinę (marchew, szpinak,
• owoców jagodowych – źródło antocyjanów,
• ryb morskich, orzechów, nasion – źródło DHA i EPA
• pełnoziarnistych produktów zbożowych i nabiału
• odpowiedniej ilości wody

WHO zaleca ograniczenie spożywanego cukru i przetworzonych produktów, które pośrednio wpływają na stan naczyń krwionośnych i metabolizm oka.

Regularne badania wzroku

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Okulistycznego oraz WHO:

• Pierwsze badanie wzroku zaleca się przeprowadzić u dziecka już w wieku przedszkolnym (3-4lata)
•  Potem należy kontrolować oczy co 1–2 lata.
• W przypadku odnotowania niepokojących objawów – częściej.

Objawy, które powinny skłonić rodziców do wizyty u specjalisty, to m.in.:

• mrużenie oczu,
• częste tarcie oczu,
• bóle głowy po nauce,
• trudności z czytaniem lub koncentracją.

Wczesne wykrycie wad wzroku umożliwia skuteczną korekcję i zapobiega problemom rozwojowym,  takim jak trudności w nauce czy zaburzenia koncentracji.